De gemeente Scherpenzeel stelde eind 2019 een actieplan op. Op dit moment worden de jeukrupsen aangepakt door middel van bacteriën die in de boomkruin gespoten wordt. Bij het aantreffen van grote nesten wordt een aannemer ingeschakeld om de rupsen weg te zuigen.

[EIKENBOMEN] Jan Boertjes van de gemeente Scherpenzeel: ,,Overlast door de eikenprocessierups zie je ieder jaar op bepaalde plekken in Scherpenzeel terugkeren. Ons dorp kent of kende een grote populatie van eikenbomen. Sinds twaalf jaar zetten we in op meer diversiteit. Wanneer er een boom vervangen of aangeplant moet worden, kiezen we vaak niet meer voor een eik”. Het kappen van de eiken op de Eikenlaan onlangs leverde slechts een daling van 2 procent in het eikenbomenbestand op.

De bestrijding van de rupsen gebeurt zowel preventief (voordat er overlast is) en curatief (wanneer er overlast gemeld wordt). Alle eiken in het dorp zijn in kaart gebracht. Hierbij is ook gekeken naar de gevoeligheid van de locatie waar de boom staat. ,,Een plek met veel eiken waar veel mensen wandelen of fietsen, is een hoog-risico-locatie. Daar wordt preventief gespoten met het biologische middel Sentari. Plekken waar weinig eiken staan of weinig mensen langskomen, laten we met rust. Als er specifiek overlast bij een eik ontstaat, kan er opdracht worden gegeven om het nest weg te laten zuigen. Hiervoor kunnen inwoners mailen of bellen naar de gemeente”.

Scherpenzeel doet mee aan een landelijk onderzoek naar de aanpak van de eikenprocessierupsen. In samenwerking met de Wageningen University and Research wordt gekeken naar de maatschappelijke impact en een eventuele 'betere aanpak' van het probleem. Bij het onderzoek zijn in totaal twintig organisaties betrokken, waaronder enkele gemeenten, huisartsen en ProRail.

De weersomstandigheden van de laatste jaren, warme en droge zomers, zijn gunstig voor de 'jeukrupsen'. De rups is al langer in Nederland en gaf begin 1900 ook al overlast, weet Boertjes uit historische bronnen. Een nat en koud voorjaar is nadelig voor de rupsen. De vlinders van de eikenprocessierups vliegen in september uit om zich voort te planten. Veel regen en wind is daarvoor ongunstig.

Wat ook helpt in de bestrijding van de eikenprocessierups is het ophangen van nestkastjes voor koolmezen en pimpelmezen, een van de vele natuurlijke vijanden van de rups. ,,Soms zien we dat deze kastjes in eiken worden opgehangen waar preventief is bestreden, maar dat is geen handige plek. Als er biologisch bestrijdingsmiddel wordt gespoten, kunnen de nestkastjes ook geraakt worden en is er mogelijk te weinig voedsel voor de mezen. Daarom liever op plekken waar niet preventief bestreden wordt. In overleg met de gemeente kan de ideale locatie bepaald worden. Wat we ook weleens zien is plastic met eventueel lijm om de stam. Dit heeft geen functie om eikenprocessierupsen aan te pakken. De eitjes van de rups worden in de boomkruin gelegd en rupsen komen niet vanaf de grond de boom in, zoals soms gedacht wordt. Het (plak)plastic is schadelijk voor veel natuurlijke vijanden van de jeukrups, waaronder vogels en andere dieren, dat raden we echt af”, benadrukt Boertjes.