Bart Ouwehand hervormd predikant in Scherpenzeel: ‘We voelden meteen een verbondenheid met de gemeente’

11 juli 2024 om 15:53 hartenziel

SCHERPENZEEL Bart Ouwehand wordt zondag 14 juli in de ochtenddienst door zijn collega, dominee Marco Stehouwer, bevestigd als predikant in de Hervormde Gemeente Scherpenzeel, waar hij in de middagdienst voor het eerst als gemeentepredikant voorgaat. ,,We zijn hier naartoe geroepen.’’

Bart Ouwehand (39) is niet trots op zijn middelbare-schooltijd op de havo aan de Jacobus Fruytier Scholengemeenschap in Apeldoorn, waar zijn vader in die tijd godsdienstles gaf. Met zijn ouders en zussen was hij net teruggekeerd uit Zuid-Afrika. ,,Die tijd zie ik nu als een zwarte bladzijde, een jeugdzonde’’, zegt hij. ,,Op een bepaalde manier was ik losgeslagen. Ik ging van de ene naar de andere scharrel en ging onrespectvol om met de gevoelens van meiden.’’

Na Zuid-Afrika kreeg hij in Nederland een cultuurshock. Het Afrikaans dat hij sprak, leek misschien op Nederlands, maar bleek toch totaal anders. ,,Ik had een jaar nodig om me aan te passen.’’ Hij groeide in Zuid-Afrika van zijn vijfde tot veertiende op in een prestatiemaatschappij, waarin kinderen al op school veel verantwoordelijkheid kregen. Terwijl kinderen in Nederland vooral uitstraalden dat ze er helemaal niks aan vonden op school. ,,Dat klieren en kinderachtige gedrag was ondenkbaar in Zuid-Afrika, maar ik deed eraan mee om erbij te horen.’’

OP ZEE GEBLEVEN

Het gevoel er niet helemaal bij te horen, is altijd bij hem gebleven, vertelt hij, ,,een gevoel van ontworteling dat meer kinderen van zendelingen ervaren’’. De familie Ouwehand komt uit Katwijk, een vissersdorp. ,,Mijn opa heeft nog gevist op de Noordzee. Hij is daarmee gestopt nadat zijn broer op zee is gebleven. Het schip was vergaan. Ik ben geboren in Leiden, in het ziekenhuis. Aan mijn eerste levensjaar in Katwijk heb ik geen herinnering. Net als mijn vader loop ik als we er zijn naar de boulevard om de zee te zien.’’ Daar schuiven toeristen aan bij een viskraam. ,,Maar ik hou niet van vis.’’

VERHOUDINGEN ZOEK

In hun volgende woonplaats, Goes, gaf Barts vader godsdienstles, net als in Zuid-Afrika. In de tijd van de apartheid woonde het gezin in het ‘blanke’ boerendorp Sannieshof, terwijl zijn vader onder de ‘zwarte’ bevolking les gaf aan de evangelistenopleiding van de Gereformeerde Gemeente in het thuisland Bophuthatswana. ,,In het ‘blanke dorp’ waar we woonden hoorden we er niet bij, omdat mijn vader met zwarte mensen werkte.’’ En in het ‘zwarte dorp’, waar ze naar de kerk gingen, was hij toch ‘het blanke kind’. ,,In die tijd gedroegen zwarte mensen zich onderdanig, de verhoudingen waren wat dat betreft zoek. Als tiener ben je dan al te snel vatbaar voor een soort superioriteitsgevoel. Als je bijvoorbeeld met vriendjes rondliep, zei je tegen een oudere, zwarte man: ‘doe jij het hek eens open’. 

Door de apartheid leefden we in gescheiden werelden. En ik voelde me in geen van die werelden helemaal thuis.’’

WAAROM

Hij kreeg in Zuid-Afrika een broertje, dat op tweejarige leeftijd in het zwembad bij hun huis is verdronken. ,,Mijn enige broertje. Hij was acht jaar jonger dan ik’’, vertelt Ouwehand. ,,Het was heel heftig. Ik heb het daar erg moeilijk mee gehad, had sterke schuldgevoelens. Ik was de laatste die hem heeft gezien. Ik ging naar een vriendje en ik stuurde hem terug naar huis. Het zwembad stond bijna leeg. Alleen mijn eenden zwommen erin.

Tegenwoordig is er veel aandacht voor kinderen rond overlijden’’, merkt hij op. ,,We kregen als blijk van medeleven eerst karrevrachten voedsel, maar je praat er niet over in de Afrikaner cultuur. Daarna heb ik een paar jaar slaapmedicatie geslikt.’’ Hij lag ‘s nachts wakker en ‘worstelde met God’, stelde telkens de waarom-vragen. ,,Ik had zo lang om een broertje gebeden en dan na twee jaar overlijdt hij.’’ Tegelijk besefte hij, vertelt hij, dat God er echt was. ,,Dat je toch op Hem aankunt. Als er niets anders is, dan is God er. Dit was ook het moment waarop God een werkelijkheid werd voor mij.’’

De familie Ouwehand stond enkele jaren later, Bart was veertien, voor de keuze: blijven of terug naar Nederland. Terug in Nederland heeft zijn vader, Jan Ouwehand, zijn theologiestudie afgerond en werd uiteindelijk predikant. Hij is sinds 2020 predikant van de hervormde gemeenten in Ilpendam en Watergang.

AARDRIJKSKUNDELERAAR

Nadat hij de havo had afgerond, kreeg zoon Bart het als beroepsmilitair ontzettend naar zijn zin aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda. In Zuid-Afrika was al gebleken dat hij uitblonk in atletiek, vooral in hardlopen en verspringen, en rugby. Maar op de academie merkte hij ook dat hij studeren toch wel leuk vond. ,,Terwijl ik er op de middelbare school met de pet naar had gegooid.’’ 

Hij studeerde daarop aardrijkskunde, eerst nog met idee om in de ontwikkelingssamenwerking aan de slag te gaan, maar hij werd nog tijdens de opleiding aardrijkskundeleraar. ,,Op mijn negentiende stond ik voor de klas.’’ Rond die tijd trouwde hij met Hanneke (40). Samen kregen ze drie zonen, Jesse (18), Arne (15) en Boaz (9). Als aardrijkskundeleraar vond Ouwehand het contact met jongeren plezierig, en dan vooral ,,de gesprekken met hen over het geloof en de wereld waarin we leven.’’ Er ontstond bij hem, net als bij zijn vader, een interesse in theologie, maar ,,er moest ook brood op de plank komen’’. Daarom rondde hij eerst zijn aardrijkskundeopleiding af, volgde daarna een deeltijd studie theologie, waarin hij in tien en een half jaar afstudeerde, terwijl hij fulltime aardrijkskunde gaf. 

VERBONDENHEID

Met een theologiestudie kan je verschillende kanten op. ,,Ik dacht aan iets in de zending, in combinatie met onderwijs, wat mijn vader heeft gedaan.’’ Een gesprek met zendingsorganisatie GZB gaf hen als gezin het inzicht dat uitzending naar een plek in het buitenland voor hen op dat moment niet haalbaar was en wat ook ontbrak, was een duidelijke roeping voor dit werk. ,,Daarom hebben we deze weg afgesloten.’’

Ouwehand werd gemeentepredikant in Andel, bij Gorcum (2018-2024). ,,Ik vond het spannend, kan ik dit wel? Het gaat immers om een heel verantwoordelijke taak.’’ Dankbaar kijkt hij terug op deze jaren in Andel. 

Scherpenzeel is helemaal nieuw voor hen. ,,Ik was hier nog nooit geweest en had er nooit gepreekt.’’ Maar na zijn beroeping en eerste kennismaking met de hervormde gemeente ,,ontstond het gevoel dat dit een plek is waar we passen. Dat we hier naartoe zijn geroepen. We voelden meteen een verbondenheid met de gemeente’’. Hij ziet ernaar uit om na de vakantie met nieuwe energie in Scherpenzeel te beginnen. ,,We zijn van die rondtrekkende kampeerders. Waarschijnlijk gaan we dit jaar naar het zuiden, naar Frankrijk. We zien wel waar het schip strand.’’

In de Hervormde Gemeente in Scherpenzeel volgt dominee Bart Ouwehand Gerco Bergshoeff op als predikant in de wijk Noord, terwijl dominee Marco Stehouwer sinds 2022 predikant is in de wijk Zuid.