Uitstoot van nieuwe auto’s in Europa stijgt: blijven we te afhankelijk van de auto?

De gemiddelde CO₂-uitstoot van nieuwe auto’s in Europa is vorig jaar voor het eerst in jaren weer gestegen. Het Europees Milieuagentschap meldt dat de uitstoot van nieuwe personenauto’s in de EU, Noorwegen en IJsland is gestegen van 106,4 g/km in 2023 naar 106,8 g/km in 2024. Het doet de vraag rijzen: blijven we in Europa te veel gericht op de auto?

Oorzaken van de stijging
Tussen 2019 en 2023 daalde de gemiddelde uitstoot met 28%, vooral door de toename van elektrische auto’s. Die vertegenwoordigen bijna 24 % van de nieuwe verkopen. Maar in 2024 daalde de verkoop van elektrische voertuigen, vooral in Duitsland. Daardoor steeg de uitstoot. Ook blijkt dat de verkoop van benzine-SUV’s wereldwijd blijft stijgen.

In Europa zijn hybride en plug-inhybride modellen ook minder effectief dan verwacht. Uit een recent onderzoek blijkt dat deze voertuigen in de praktijk tot wel 3,5 keer meer CO2 uitstoten dan getest. Dit komt doordat het gebruik van deze auto’s sterk verschilt van de vaak zo gunstig mogelijk ingestelde tests.

SUV’s: status én vervuiling
SUV’s zijn populair omdat ze groter en comfortabeler zijn. Voor veel gezinnen zijn ze handig en stijlvol. Maar ze zijn meestal zwaarder en verbruiken meer brandstof dan kleinere gezinsauto’s. Analisten stellen dat hun groeiende marktaandeel voor een groot deel verantwoordelijk is voor de stijging van de uitstoot. De vraag is in hoeverre autogebruik praktisch is en in hoeverre de auto een statussymbool blijft.

Culturele betekenis van autobezit
In Europa staat een auto vaak symbool voor vrijheid en status. Je eigen auto hebben, betekent zelf bepalen wanneer en waar je heen gaat. Landen als Nederland en België zijn sterk afhankelijk van auto’s. Dat is ook te merken in steden en dorpen. Autobezit is door de jaren heen méér geworden dan enkel vervoer; auto’s zijn sociale statussymbolen geworden. Ze symboliseren succes, volwassenheid en onafhankelijkheid.

Ook software, films en games gebruiken auto’s voor emotie en beleving. Denk aan simulatiegames, autoracerijen, maar ook online entertainment. Zo zijn er gokspellen met auto- of racesymbolen. Bij een top casino zijn bijvoorbeeld genoeg games te vinden met een autothema. Bovendien zijn er genoeg films en series met een herkenbare auto. Denk aan de Aston Martin van James Bond, de DeLorean uit Back to the Future, Herbie, Knight Rider, Dukes of Hazzard, The A-Team.

Elektrisch rijden nog niet vanzelfsprekend
Hoewel het aandeel elektrische auto’s stijgt, zijn er nog veel obstakels. De prijs van elektrische voertuigen ligt vaak hoger dan die van benzineauto’s. Ook is het laadnetwerk buiten stedelijke gebieden vaak nog beperkt. Daardoor kiezen veel mensen nog steeds voor een traditionele brandstofauto. Zeker in landen met minder subsidie of infrastructuur groeit elektrisch rijden langzamer dan gehoopt.

Plug-in hybrides worden vaak gezien als tussenoplossing. Ze combineren een verbrandingsmotor met een elektromotor. In theorie klinkt dit efficiënt. Maar in de praktijk blijkt dat deze auto’s veel minder elektrisch rijden dan verwacht. De verbrandingsmotor wordt vaak nog veel gebruikt, wat leidt tot hogere uitstoot dan de testresultaten aangeven. Daarmee lijken hybrides eerder een uitstel van de echte transitie.

Milieudoelen onder druk
Europa heeft zichzelf strenge klimaatdoelen gesteld. In 2035 moeten alle nieuw verkochte auto’s emissievrij zijn. Maar de recente cijfers zetten die ambities onder druk. Als de uitstoot van nieuwe auto’s al stijgt voordat het einde van de verkoop van brandstofauto’s in zicht is, lijkt de kans klein dat doelen zonder extra maatregelen gehaald kunnen worden.

Zowel overheden als autofabrikanten lijken hun verantwoordelijkheid te moeten nemen. Overheden kunnen elektrisch rijden aantrekkelijker maken met subsidies, belastingvoordelen en meer laadpunten. Fabrikanten kunnen blijven investeren in schonere technologie en stoppen met het promoten van zware, vervuilende modellen. Samenwerking tussen overheden en de auto-industrie staat nu nog op een te laag pitje om grote hervormingen aan te moedigen.

Transitie in slakkengang
De stijging van de uitstoot laat zien hoe kwetsbaar onze afhankelijkheid is. Zelfs met meer elektrische auto’s blijft uitstoot hoog door SUV’s en hybride modellen die hun beloofde lagere uitstoot niet waarmaken. Ook infrastructuur en regelgeving spelen mee. In veel landen in Europa gaat de transitie naar elektrisch rijden traag. Oplaadpunten blijven onvolledig, vooral buiten steden. En elektrische auto’s zijn vaak duur in aanschaf. Daardoor blijven veel mensen bij diesel of benzine.

De recente stijging van de uitstoot van nieuwe auto’s in Europa laat zien dat duurzame mobiliteit nog ver weg is. Hoewel elektrische auto’s in opkomst zijn, blijven SUV’s, hybride modellen en problemen met infrastructuur de transitie naar schone mobiliteit vertragen.