Vallei & Overeem: ‘Fantastische vogel: de wespendief’

SCHERPENZEEL Vogelaar en fotograaf Mathijs Overeem struint graag door de afwisselende natuur rond zijn woonplaats Scherpenzeel. Maandelijks schrijft hij in zijn column Vallei & OverEem over zijn bijzondere waarnemingen.

Lees ook

Vallei & Overeem: ‘Zwarte ooievaar als Barnevelds toetje’

 

De tijd vliegt en het is alweer september. Het startschot van de najaarstrek heeft alweer lang en breed geklonken. Miljoenen vogels trekken de komende maanden over ons land, het merendeel van noord naar zuid. Hoewel flink wat mensen opzien tegen de steeds korter wordende dagen, kijk ik ook wel weer uit naar het magische schouwspel dat de najaarstrek heet. Veel van onze broedvogels vertrekken naar het zuiden en maken plaats voor overwinteraars uit het veel koudere noorden. Het zijn voor een vogelaar spannende tijden om veel omhoog te kijken én te luisteren.

Veel van onze overwinteraars beginnen pas vanaf half oktober binnen te druppelen. Maar ‘onze’ Afrikaanse overwinteraars pakken nu langzaam hun biezen en vertrekken weer richting het warme zuiden. Een van deze soorten is de wespendief: een, als je het mij vraagt, zeer bijzondere roofvogel. De wespendief is zo groot als een buizerd en heeft felgele ogen en een variabel verenkleed. Wat deze fantastische vogel zo uniek maakt, is dat hij, zoals de naam al verraadt, hoofdzakelijk wespen en honing eet. Ja, wespen! Zelfs wespennesten in de grond worden zonder moeite uitgegraven, waarna larven, poppen, volwassen wespen en honing paraat worden gemaakt. Andere roofvogels zijn hiertoe niet in staat, maar door dikke, geschubde veren op de kop en een flinke hoornlaag op de poten durft de wespendief het wel aan. Ik heb zelf nog nooit een wespendief een wespennest zien uitgraven, maar hoop dit nog altijd eens te kunnen aanschouwen.

ZELDZAME BROEDVOGEL

Het zijn voor mij ronduit fascinerende vogels. Sowieso heb ik een zwak voor roofvogels, maar de levenswijze en het trekgedrag van de soort maken de wespendief voor mij extra bijzonder. Helaas is het een zeldzame broedvogel in Nederland, met naar schatting zo’n 400 broedparen in het hele land. En toch lijkt deze vogel onze omgeving als broedgebied te hebben. Ieder jaar merk ik de aanwezigheid van de wespendief op in de bossen van Groot Wolfswinkel. Gezien de wespendief graag broedt in grote, gemengde bossen, is zijn aanwezigheid hier ook wel weer te verklaren. Ook bieden de kleinschalige heideterreintjes en poelen alternatief voedsel, zoals kikkers en hagedissen. Maar mede door zijn schuwe en teruggetrokken karakter heb ik het nest van deze vogel helaas nog niet kunnen ontdekken.

Naast overtrekkende exemplaren in het voor- en najaar zie ik ze ook midden in de zomer, tijdens de broedtijd van deze soort. Zo ook deze zomer. Op een paar honderd meter van elkaar vliegen twee wespendieven laag over het halfopen landschap. Ik word blij verrast wanneer ik een donker exemplaar op mij af zie komen en op een meter of tien boven mijn hoofd begint te cirkelen, alvorens hij verder het bos in trekt. Wat me extra blij maakt, is dat ik een paar mooie foto’s kan maken van dit schitterende beest. Ik weet het, ik ben vaak enthousiast over vogels. Maar ook deze jongen, want dat is het, spreekt wat mij betreft weer tot de verbeelding. De aanwezigheid van deze echte zomervogel is bijzonder en moeten we koesteren.

MOOIE WEKEN

Kijk de komende weken veel naar buiten en wie weet ziet u nog een of meerdere wespendieven overtrekken. In het najaar van 2024 was ik samen met een collega getuige van een overtrekkende groep van maar liefst 213 overvliegende wespendieven. De vogeltrek blijft verbazen en stelt nimmer teleur. Er komen mooie weken aan.